Çin, deniz üzerinde ağ sistemi kullanarak yörünge sınıfı bir roketin ilk aşamasını başarıyla geri kazandı. 10 Temmuz 2026'de Hainan Adası'ndaki Wenchang Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatılan Long March 10B roketinin ilk aşaması, yaklaşık 10 dakika sonra Güney Çin Denizi'nde bir gemi üzerindeki ağ sistemiyle yakalandı. Bu başarı, Çin Havacılık ve Uzay Teknolojisi Kurumu (CASC) ile onun yan kuruluşu Çin Uzay Aracı Fırlatma Teknolojisi Akademisi (CALT) tarafından açıklandı.
Çin bu başarıyla roket geri kazanım teknolojisinde dünyada ikinci ülke oldu. SpaceX bu başarıyı 2015'te Falcon 9 ile, 2024'te ise Starship ile gerçekleştirmişti. Blue Origin ise geçen yıl kasım ayında New Glenn roketinin ilk aşamasını deniz platformunda yakalamıştı.
Yeni bir teknik: Denizde ağ sistemi
Long March 10B, roket geri kazanımında özgün bir yöntem kullandı. Yaklaşık 5 metre çapındaki ve 63,6 metre yüksekliğindeki roket, inişi sırasında yedi kerosene yakıtlı motor tarafından güç sağlandı. İnişe başlayan roket, kendi gücüyle denizde bekleyen bir platform üzerine inmeye yöneldi ve dört ayaklı çerçevede gergin kablolarla oluşturulan ağ sistemiyle yakalandı. SpaceX'in Falcon 9'unun indirilen bacakları kullanmasından ve Starship'in fırlatma meydanında mekanik kollarla yakalanmasından farklı olarak, Çin'in bu sistemi ağ ile yakalamak ilk kez uygulandı.
CALT, bu yaklaşımın roketin yeniden kullanılabilirlik kapasitesini artırdığını belirtti. İniş bacağı taşımanın ekstra ağırlığından kaçınıldığı için daha fazla yük taşıma kapasitesi elde edildi ve denizde inişin yapılması nedeniyle yakıt tasarrufu sağlandı. CASC, Long March 10B'nin bu test uçuşunda yüksek irtifada motor yeniden başlatılması, yüksek hassasiyetli navigasyon, deniz platformunda ağ sistemiyle ilk yakalama ve geri kazanım gibi kritik teknolojileri doğruladığını açıkladı.
Çin'in uzay hedefleri ve küresel rekabet
Çin, 2030 yılına kadar kendisini uzay gücü konumuna getirmeyi amaçlıyor. Roket ilk aşamalarının yeniden kullanılabilirliği bu stratejinin kilit bileşeni. Ancak Çin'in fırlatma temposu hâlâ Amerika Birleşik Devletleri'nin gerisinde kalıyor. Geçen yıl ABD toplam 193 yörünge fırlatışı gerçekleştirirken (bunun 165'i SpaceX'e ait), Çin 92 fırlatış gerçekleştirdi.
CASC ve CALT, geri kazanılan ilk aşamayı yıl sonuna kadar başka bir uçuşta yeniden kullanmayı planlamaktadır. Bu gelişme, Çin'in uydu haberleşme ağları ve olası yörünge veri merkezlerinin SpaceX'in Starlink uydu ağına benzer şekilde rekabet edebilmesinin yolunu açacaktır. Böylece Starlink'in Afrika, Orta Doğu ve Güneydoğu Asya gibi küresel pazarlardaki egemenliği sorgulanabilir hale gelecektir.
