Türkiye, NASA'nın Artemis Anlaşmaları'na resmen katıldı. Washington'daki NASA merkezinde düzenlenen törenle Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır anlaşmayı imzaladı. Türkiye böylece bu uluslararası uzay iş birliği çerçevesini imzalayan 71. ülke oldu. Törene Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç, Washington Büyükelçisi Sedat Önal ve Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı da katıldı.
NASA Direktörü Jared Isaacman, Türkiye'nin katılımını uzay araştırmalarında uluslararası iş birliğini genişletecek önemli bir adım olarak değerlendirdi. Isaacman, Türkiye'nin uzay alanında "cesur bir vizyon" ortaya koyduğunu ve ABD ile Ay'ın yüzeyine insan gönderme vizyonunu paylaştığını belirtti. Bakan Kacır ise konuşmasında Türkiye'nin uzay yolculuğunda yeni bir döneme girdiğini, uzayın barışçıl ve tüm insanlığın yararına kullanılmasını hedeflediğini söyledi.
Artemis Anlaşmaları'nın İçeriği ve Önemi
2020 yılında NASA öncülüğünde hayata geçirilen Artemis Anlaşmaları, Ay, Mars ve diğer gök cisimlerinin barışçıl ve sorumlu şekilde keşfedilmesi için ülkelerin uymayı taahhüt ettiği bağlayıcı olmayan ilkeler çerçevesidir. Anlaşma; uzay faaliyetlerinin barışçıl yürütülmesi, bilimsel verilerin kamuoyu ile açıkça paylaşılması, acil durumlarda astronotlara yardım sağlanması, uzaydaki tarihi alanların korunması ve görevler arasında zararlı girişimlerin önlenmesini içeriyor. İlk imzacılar ABD, Kanada, Japonya, Avustralya, İtalya, Lüksemburg ve Birleşik Arap Emirlikleri idi.
Türkiye'nin Uzay Hedefleri ve AYAP-1 Görevi
Türkiye'nin bu anlaşmaya katılması, Ay Araştırma Programı
(AYAP-1) adlı insansız Ay görevi için stratejik bir zemini
güçlendiriyor. Bakan Kacır, 2027 yılının ilk aylarında hibrit
motora sahip bir uzay aracını Ay'a göndereceğini açıkladı. Bu
görevle Türkiye, Ay yörüngesinden bilimsel veri toplayacak ve Ay'a
erişen ülkeler kulübüne dahil olacak. Artemis Anlaşmaları'na
katılım, AYAP-1 sırasında toplanacak verilerin küresel uzay
ekosistemiyle entegre edilmesini ve yerli uzay araçlarının diğer
ülkelerin sistemleriyle uyumlu çalışmasını sağlayacak.
Türkiye'nin uzay programı, son yıllarda hızlı ilerleme kaydetti.
2024 yılında Alper Gezeravcı, Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS)
görevini gerçekleştirerek Türkiye'nin ilk insanlı uzay görevini
icra etti. Ardından Tuva Atasever, Virgin Galactic'in VSS Unity
uzay aracıyla bir yörünge altı araştırma uçuşu tamamladı.
Bakan Kacır ayrıca Somali'de uzay limanı inşasına başlandığını duyurdu. Bu proje, Türkiye'nin küresel uzay ekonomisindeki konumunu güçlendirecek ve uydu fırlatma pazarında cazip hale getirecek. Türkiye'nin geliştirdiği uydu, haberleşme, itki, navigasyon, robotik ve bilimsel araştırma teknolojilerinin uluslararası görevlerde kullanılmasının da önü açılacak. Türk şirketleri ve araştırma kurumları, Artemis ülkeleriyle ortak projelerde yer alma fırsatını yakalayabilecek.
