ASML, 668 milyar dolarla Avrupa'nın en değerli şirketi oldu

ASML, 3 Haziran Çarşamba günü kapanışta 668 milyar dolarlık piyasa değerine ulaşarak Avrupa tarihinin en değerli şirketi unvanını elde etti. Hollandalı teknoloji devi böylece, Haziran 2024'te ilaç şirketi Novo Nordisk tarafından belirlenen 650 milyar dolarlık rekoru geride bıraktı.

Şirketin hisselerindeki yükseliş, yatırım bankaları JPMorgan Chase ve Morgan Stanley'in olumlu analiz raporlarının ardından hız kazandı. Her iki kurum da ASML'nin piyasanın tahmin ettiğinden çok daha fazla EUV litografi makinesi üretebileceğini savundu. JPMorgan analisti Sandeep Deshpande, şirketin ek üretim tesisi yatırımı yapmadan 110'dan fazla Low-NA EUV sistemi teslim edebileceğini belirtti. Bu rakam, yatırımcıların uzun süredir üst sınır olarak gördüğü yaklaşık 90 ünitenin oldukça üzerindedir.

Yapay zeka ekosisteminin kritik halkası

ASML, gelişmiş çip üretiminde kullanılan aşırı ultraviyole (EUV) litografi makinelerinin dünyadaki tek tedarikçisi konumunda bulunuyor. Şirketin ekipmanları, TSMC, Samsung Electronics ve Intel gibi üreticiler tarafından en ileri üretim süreçlerinde kullanılmaktadır. Bugün yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için gerekli en gelişmiş işlemcilerin üretiminde ASML'nin EUV tarayıcılarından geçmeyen neredeyse hiçbir silikon yonga bulunmuyor.

Morgan Stanley, şirketin Nisan'da gerçekleştirilen genel kurul toplantısında duyurduğu genişleme planlarına dikkat çekti. Buna göre ASML, Eindhoven'daki Brainport Industries Campus'ta yeni bir üretim tesisi kuracak ve inşaatın 2026'nın üçüncü çeyreğinde başlaması planlanıyor. Şirket, 2026'ın ilk çeyreğinde 8,8 milyar euro net satış ve 2,8 milyar euro net kâr açıkladı, brüt kâr marjı ise yüzde 53 seviyesine ulaştı.

Potansiyel rakipler ve uzun vadeli tehditler

Her ne kadar ASML bugün tekel konumunda olsa da, bu üstünlüğü uzun vadede güvenli değil. ABD merkezli girişim Substrate, parçacık hızlandırıcısı tabanlı X-ışını litografi teknolojisi geliştirmek için 100 milyon dolar yatırım topladı. Şirket, gelecekte 2 nm seviyesindeki üretimi mevcut EUV teknolojisine göre çok daha düşük maliyetle gerçekleştirebileceğini iddia ediyor. Canon ticari nanoimprint litografi sistemlerini piyasaya sunarken, Nikon de alternatif çözümler üzerinde çalışıyor. Çin'de ise ASML ekipmanlarına olan bağımlılığı azaltmaya yönelik çeşitli teknolojik girişimler sürüyor.

Buna rağmen, kısa vadede bu teknolojilerin ASML'nin yüksek hacimli çip üretimindeki hakimiyetini sarması beklenmemektedir. Şirketin EUV sistemlerinin fiyatı yaklaşık 235 milyon dolardan başlarken, High-NA sistemler 380 milyon dolara kadar çıkabilmektedir. ASML CEO'su Christophe Fouquet, rakiplerin önünde hala çok büyük teknik engeller bulunduğunu belirterek, böyle bir teknolojiyi geliştirmek istemek ile bunu ticari ölçekte başarıyla hayata geçirmek arasında büyük fark olduğunu vurguladı.