Bir evin gün boyunca ne kadar güneş aldığı, mimari tasarım aşamasında verilen kararlarla doğrudan bağlantılı. Doğru konumlandırılmış pencereler sayesinde gündüz saatlerinde yapay aydınlatmaya duyulan ihtiyaç azalırken güneşten gelen ısıdan da yararlanılabiliyor.
Türkiye gibi Kuzey Yarım Küre'de bulunan ülkelerde özellikle güneye bakan pencereler bu konuda avantaj sağlıyor. Güneş kış aylarında gökyüzünde daha alçaktan ilerlediği için güney cephedeki pencerelerden içeri daha fazla güneş ışığı girebiliyor.
Güney cephesindeki pencereler avantaj sağlıyor
Güneşten pasif olarak yararlanmak amacıyla tasarlanan evlerde yaşam alanlarının ve daha geniş pencerelerin mümkün olduğunca güney yönüne yerleştirilmesi tercih ediliyor.
Kuzey cephede ise doğrudan güneş kazanımı daha sınırlı. Bu nedenle gereğinden büyük kuzey pencereleri özellikle soğuk havalarda ısı kaybını artırabiliyor.
Doğuya bakan pencereler sabah, batıya bakanlar ise öğleden sonra ve akşam saatlerinde daha fazla güneş alıyor. Batı cephesi yaz aylarında aşırı ısınmaya neden olabileceğinden gölgelendirme önem kazanıyor.
Büyük pencere tek başına yeterli değil
Geniş cam yüzeyler eve daha fazla gün ışığı girmesini sağlasa da yanlış cam kullanıldığında önemli miktarda ısı kaybına yol açabiliyor. Bu nedenle pencerenin büyüklüğü kadar ısı yalıtım performansı da dikkate alınmalı.
Çift veya üçlü cam sistemleri, yalıtımlı doğramalar ve ısı kaybını azaltan kaplamalı camlar evin enerji verimliliğini artırabiliyor. Pencere kenarlarındaki hava sızıntılarının önlenmesi de içerideki sıcaklığın korunmasına yardımcı oluyor.
Yaz aylarında gölgelendirme gerekiyor
Kışın avantaj sağlayan güneş ışığı yazın evin gereğinden fazla ısınmasına neden olabilir. Bu nedenle pencere tasarımının yalnızca kış şartlarına göre yapılmaması gerekiyor.
Saçaklar, dış panjurlar, kepenkler ve hareketli gölgelendirme sistemleri yazın doğrudan güneş ışığını sınırlandırırken kışın daha düşük açıyla gelen ışığın eve girmesine imkân verebilir.
Pencere önünde kullanılacak yaprak döken ağaçlar da doğal bir çözüm oluşturabilir. Ağaçlar yazın yapraklarıyla gölge sağlarken kışın yapraklarını döktüğünde güneş ışığının binaya ulaşmasını kolaylaştırır.
Evin bulunduğu konum da hesaba katılmalı
Her ev için tek bir pencere ölçüsü veya tasarımı bulunmuyor. Binanın bulunduğu şehir, çevresindeki yapılar, hâkim rüzgâr yönü, kat yüksekliği ve cephenin güneş alma süresi birlikte değerlendirilmeli.
Doğru planlanan pencereler güneş enerjisini elektriğe dönüştürmese de güneş ışığı ve ısısından doğrudan yararlanılmasını sağlayarak aydınlatma ve ısınma ihtiyacının azaltılmasına katkıda bulunabilir.
