Aynı sistemde verimde yüzde 20-30 artış ve su kullanımında yaklaşık yüzde 60 tasarruf bildirildi.
Domates yetiştiriciliğinde yıllardır aynı sorunlarla mücadele ediliyor: Su tüketimi, değişken hava koşulları, hastalıklar ve ürünün gelişmesi için gereken süre. Ancak tarım teknolojilerindeki son gelişmeler bu tabloyu değiştirmeye başladı.
2026 yılında Smart Agricultural Technology dergisinde yayımlanan bir çalışma, domates seralarında sensörlerden yapay zekâya kadar farklı teknolojileri tek sistemde bir araya getirdi.
Çin'in Guangdong bölgesindeki bir serada denenen sistemde domateslerin bulunduğu ortam sürekli takip edildi. Toplanan veriler kullanılarak bitkinin ihtiyaç duyduğu koşullar daha hassas şekilde ayarlandı.
Sonuçlar ise dikkat çekici çıktı: Domatesin yetişme döngüsü yüzde 10-15 kısalırken verim yüzde 20-30 arttı. Su kullanımında ise yaklaşık yüzde 60 tasarruf sağlandı.
Domatesi hızlı büyütmenin sırrı tek bir gübre değil
Yeni yöntemin arkasında domatese verilen özel bir madde veya yeni
keşfedilmiş bir gübre bulunmuyor.
Sistemin temelinde nesnelerin interneti (IoT), sensörler, yapay zekâ, kameralar ve dijital ikiz teknolojisi yer alıyor.
Seradaki çevresel koşullar sensörlerle takip ediliyor. Yapay zekâ ise elde edilen verileri değerlendirerek yetiştirme ortamının daha doğru yönetilmesine yardımcı oluyor.
Bitkilerin görüntüleri de kameralar aracılığıyla takip ediliyor. Geliştirilen sistem, domateslerde ortaya çıkabilecek hastalıkların belirlenmesi için de yapay zekâdan yararlanıyor. Araştırmada hastalık tespit modelinin yüksek doğruluk seviyesine ulaştığı bildirildi.
Domates yetiştiriciliğinde ışık da yeniden hesaplanıyor
Araştırmacıların üzerinde durduğu bir başka konu ise ışık.
Domatesin yalnızca ne kadar ışık aldığı değil, hangi dalga boylarındaki ışığa ne kadar süre maruz kaldığı da gelişimini etkiliyor.
2026'da Scientia Horticulturae dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışma, LED sistemlerinde ışığın yoğunluğu, rengi ve uygulama süresinin domates yetiştiriciliğinde önemli olduğunu ortaya koydu. Yeni nesil sistemlerde aydınlatma, sensörlerden gelen verilere göre daha hassas şekilde yönetilebiliyor.
Başka bir 2026 araştırmasında ise farklı LED ışık kombinasyonlarının sera domateslerinin büyümesi, meyve gelişimi ve kalitesi üzerindeki etkileri incelendi.
Bir yılda 6 nesil domates yetiştirmeyi başardılar
Domates üzerinde yürütülen çalışmalar yalnızca ticari üretimi
hızlandırmakla sınırlı değil.
Araştırmacılar yeni domates çeşitlerinin geliştirilmesi için gereken süreyi de kısaltmaya çalışıyor.
2025 sonunda yayımlanan bir çalışmada kontrollü ortamda LED ışığının yoğunluğu ve bitkilerin ışıkta kaldığı süre değiştirildi. İki farklı domates çeşidi üzerinde yapılan deneylerde, çimlenebilir tohumların yaklaşık 60 gün gibi kısa bir sürede alınabildiği koşullar elde edildi.
Bu yöntemle teorik olarak yılda 6 domates nesline ulaşmanın mümkün olduğu hesaplandı. Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Bu sonuç, markete gönderilecek domateslerin yılda altı kez hasat edilmesi anlamına gelmiyor. Teknoloji esas olarak yeni çeşitlerin daha hızlı geliştirilmesini sağlayan “hızlı ıslah” çalışmalarında kullanılıyor.
Yapay zekâ seranın kontrol merkezine dönüşüyor
Yeni sistemlerin dikkat çeken tarafı, çiftçinin yerini tamamen
almak yerine karar verme sürecini daha hassas hale getirmesi.
Seranın sıcaklığı, ışığı, nemi ve diğer çevresel verileri sürekli takip edildiğinde bitkinin uygun olmayan koşullarda geçirdiği süre azaltılabiliyor.
Nisan 2026'da yayımlanan başka bir saha çalışmasında da yapay zekâ tabanlı büyüme tahmini ile “dijital ikiz” teknolojisi bir araya getirildi. Sistem, domateslerin yetiştiği mikro iklimi daha istikrarlı tutarken verim ve kaynak kullanımında da iyileşme sağladı.
Geleceğin seralarında çiftçilik değişebilir
Bu teknolojilerin en önemli taraflarından biri su ve tarım
alanlarının giderek daha değerli hale geldiği bir dönemde üretimin
daha kontrollü yapılabilmesi.
Ancak sistemlerin yüksek teknoloji gerektirmesi, kurulum maliyetleri ve özellikle tamamen kapalı tarım tesislerinde LED aydınlatmanın enerji ihtiyacı hâlâ önemli sorunlar arasında. 2026 tarihli bir pilot çalışma da kapalı LED tarımının geleneksel üretime kıyasla enerjiye çok daha bağımlı olduğuna dikkat çekiyor.
Dolayısıyla yakın gelecekte bütün domateslerin yapay zekâ kontrollü kapalı tesislerde yetişeceğini söylemek için erken.
Fakat araştırmaların ortaya koyduğu sonuç açık: Domatesin ihtiyacı olan suyu, ışığı ve yetiştirme koşullarını sürekli ölçüp doğru zamanda ayarlamak, hem yetişme süresini kısaltabiliyor hem de aynı alandan daha fazla ürün alınmasını sağlayabiliyor.
