NASA, eski Google CEO'su Eric Schmidt'in çoğunluk hissesine sahip olduğu Relativity Space ile Mars'a yönelik bir bilim görevi için ortaklık yaptığını duyurdu. Aeolus adı verilen bu yörünge aracı görevinde Relativity Space, NASA'nın bilimsel enstrümanlarını Kızıl Gezegen'e ulaştıracak uzay aracı, roket ve seyir operasyonlarını sağlayacak. Görev 2028 yılında fırlatılması hedefleniyor.
Bu ortaklık modeli, NASA'nın SpaceX ve Firefly Aerospace gibi özel uzay şirketleriyle yürüttüğü diğer projelere benziyor. Hükümet kurumu bilimsel enstrümanları sağlarken, özel şirket düşük maliyetli altyapı ve taşıma hizmetini üstleniyor. Bu yapı, NASA'nın bütçesini daha etkili kullanmasını ve riskleri özel sektörle paylaşmasını sağlıyor.
Aeolus görevinde dört farklı bilimsel cihaz, Mars atmosferinde rüzgarlar, sıcaklık, toz ve bulut oluşumlarının ilk kez günlük ve küresel ölçekte bütünleşik bir görünümünü sağlayacak. Doppler Rüzgar ve Sıcaklık Sonder'i (DWTS-Ozone) rüzgar ve sıcaklık profillerini ölçecek. Termal Limb Sounder (TLS) dikey sıcaklık profilleri ve toz gözlemleri yapacak. Surface Radiometric Sensor Package (SuRSeP) yüzey enerji dengesi verilerini toplayacak. Wide-Field Context Camera (WFCC) ise her gün atmosferin küresel görüntülerini çekecek. Tüm enstrümanlar NASA Ames Araştırma Merkezi bilim insanları tarafından Kaliforniya'nın Silikon Vadisi'nde geliştirilecek.
Gelecek inişler için kritik veriler
NASA'ya göre, Mars'taki toz fırtınaları, rüzgar sistemleri, sıcaklık değişimleri ve mevsimsel atmosfer davranışlarının daha iyi anlaşılması, hem insanlı hem de insansız Mars görevlerinin güvenliğini artıracak. Görevden elde edilecek veriler, gelecekteki uzay araçlarının atmosfere giriş, alçalma ve iniş sistemlerinin tasarlanmasını iyileştirecek.
Görevin başarısı henüz garantili değil. Relativity Space 2015 yılında eski SpaceX ve Blue Origin mühendisleri tarafından kurulmuş, 3D baskı teknolojisini maksimum oranda kullanarak daha ucuz roket tasarlamayı hedeflemişti. İlk tasarımı Terran-1, Mart 2023'te fırlatıldı ancak uçuş sırasında başarısız oldu. Schmidt, Mart 2025'te şirkete yatırım yaparak CEO olarak devralana kadar finansman zorlukları yaşayan firmaya yeni hava getirdi.
Schmidt-Musk rekabeti uzaya taşınıyor
Aeolus görevinin başarısı, Schmidt ile Elon Musk arasında yapay zeka güvenliği konusunda devam eden tartışmaları da uzaya taşıyabilir. Musk, SpaceX'in Mars'a insan göndermesini uzun yıllardır hedefliyor ancak SpaceX bugüne kadar Mars'a bağımsız bir bilim görevini gönderemedi. 2018'de Falcon Heavy ile fırlatılan Tesla Roadster ise Mars'a gitmek yerine Güneş etrafındaki yörüngesine yerleşmişti. Eğer Aeolus planlanan takvime uygun şekilde fırlatılır ve başarısızsa, Relativity Space Kızıl Gezegen'e ulaşan ilk özel uzay görevinin sahibi olacak.